یکشنبه، 29 اردیبهشت 1398 18:22:29
آخرین اخبار
معاون دفتر گسترش آموزش عالی وزارت علوم در نشست بررسی عملکرد آموزش عالی ایران:

رشد بدون برنامه داشته‌ایم/ امروز به یک «آموزش عالی برای همه» تبدیل شده‌ایم

نشست بررسی عملکرد آموزش عالی ایران با تاکید بر تعدد دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی از سلسله نشست های کمک دانشگاه به حل مشکلات کشور در سالن اجتماعات کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه علامه طباطبائی برگزار شد.

به گزارش عطنا، شاهین همایون آریا، معاون دفتر گسترش آموزش عالی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در این نشست گفت: مایل هستم مسائل آموزش عالی را از نگاه علمی و آکادمیک مورد ارزیابی قرار دهم. مسائلی هم که در داخل وزارت علوم، تحقیقات و فناوری بوده، طی این ۲۰ سال اخیری که من در وزارتخانه بوده ام شاید بشود تحلیل و نقدی هم روی آن گذاشت.

او ادامه داد: خیلی از دوستانی که بحث آموزش عالی را دنبال می کنند، گسترش کمّی آموزش عالی را در کشور به نوعی اجتناب ناپذیر می دانند و این پدیده با توجه به اینکه یک پدیدۀ جهانی است، مطمئناً در ایران هم به وجود می آمد. ما از یک «آموزش عالی نخبه گرا» که شاید حداکثر تا ۱۵درصد جمعیت جوان ما را پوشش می داد، تبدیل شدیم به یک آموزش عالی توده ای که چیزی حدود ۵۰ درصد است.

همایون آریا  در ادامه تصریح کرد: اکنون یک گام جلوتر رفته ایم. و به یک آموزش عالی برای همه تبدیل شده ایم. یعنی زمینۀ دسترسی آموزش عالی برای همۀ افراد فراهم شده است. خیلی از طرفداران گسترش آموزش عالی بر این باور هستند که وظیفۀ دولت  گسترش آموزش عالی است و همانطور که مردم این حق را دارند که از دولت مثلاً بهداشت خوب را بخواهند، راه سازی بخواهند، محیط زیست را طلب کنند، آموزش عالی هم به عنوان یک حق برای عموم جامعه وجود دارد و دولت موظف است که این زمینه دسترسی را برای عموم جامعه در تمامی نقاط کشور با زمینه های مختلف فراهم کند.

معاون دفتر گسترش آموزش عالی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در ادامه خاطرنشان کرد: می بینیم که در کشورهای دنیا، کانادا ۹۱درصد پوشش جمعیت دانشجویی دارد. ولی هر کدام از این مراحل، الزامات خود را دارد. اینکه کدام خوب و کدام بد است، مطمئناً این فرآیند عملیاتی و انجام خواهد شد و جامعه به این سمت خواهد رفت و به عنوان یک مطالبه و تقاضای اجتماعی دولت موظف است پاسخگو باشد.

وی تاکید کرد: آنچه که منتقدین را به نوعی اذیت می کند، رشد بدون برنامه است. ما به گونه ای برای آینده برنامه ای نداشتیم که گسترش چگونه اتفاق بییفتد. به سمت آینده پرت شدیم، بدون اینکه الزامات آن آینده را داشته باشیم. تا سال ۸۴ تعداد دانشگاه و مراکز آموزشی دولتی وابسته به ما حدود ۷۱ دانشگاه و مرکز آموزش عالی بود که حدود ۵۰ عدد از آن ها بیشتر عنوان دانشگاه نداشت. این رقم در طول دولت نهم و دهم به ۱۴۰ عدد می رسد. سوال این است که آیا واقعاً جامعۀ ما کشش این گسترش را داشته است؟ آیا برنامه ای برای این گسترش داشته ایم؟ یا عوامل دیگری باعث این گسترش شده است؟

همایون آریا در ادامه گفت: عموماً می توان به عوامل سیاسی در این رابطه اشاره کرد. دنیا اگر آموزش عالی را توسعه می دهد، اول از همه، زیرساخت های متناسب آن را فراهم می کند. ما اینجا توسعه آموزش عالی را با ایجاد فضای فیزیکی متعارف دانستیم. اینکه کلاس، آزمایشگاه و کارگاه داشته باشیم و استاد و دانشجو هم باشند و می گوییم دانشگاه شکل گرفت. این یک رویکرد مناسک گرایانه است. ما مناسک اولیه را برای داشتن دانشگاه فراهم کردیم. اما آنچه که واقعیت برای آموزش عالی است، این است که اگر با یک نگاه سیستمی نگاه کنیم برای آینده این سیستم چه تصوری و چه تدبیری داشته ایم؟ این امر است که منجر می شود ما نقد بکنیم.

وی در ادامه اظهار کرد: نقد ما باید منصفانه باشد. آموزش عالی خیلی اثرات خوبی داشت. در بحث ایجاد سرمایه انسانی، در بحث ایجاد سرمایه اجتماعی، در بحث بالا بردن سطح فرهنگ جامعه خیلی نقش خوبی را توانسته است تاکنون بازی کند. تحلیل افراد، قدرت تفکر و قدرت تحلیل سیاسی افراد همه ناشی از این است که شما در هر خانواده ای و در هر جای کشور که بروید می بینید جمعی از جوانان در آموزش عالی بوده اند و توانسته اند خود را ارتقا دهند. از اینکه قشرگرایی در جامعه اتفاق بیفتد و قشر خاصی بر دیگران حکومت کنند، می بینیم که ساختارها شکسته شده است.

معاون دفتر گسترش آموزش عالی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری افزود: افراد می توانند از سطح پایین اجتماعی، خود را بالا بکشند؛ در آموزش این اتفاق می افتد. دنیا هم این مسیر را طی کرده است. بعد از جنگ جهانی دوم دنیا به این باور رسید که مزیت رقابتی هر کشور در منابع و ذخایر آن نیست، بلکه در نیروی انسانی متخصص آن است. آنچه که باعث شده است آموزش عالی و گسترش بی رویه آن ما را دچار تزلزل هایی در ادامه روند آن بکند، این است که ما چون برای خروجی های سیستم نتوانستیم بازار کار خوبی را فراهم بکنیم احساس می کنیم که این نگاه سرمایه گذاری در آموزش عالی به یک نگاه مصرفی تبدیل شده است. ما فکر می کنیم که اتلاف منابع مالی اتفاق افتاده است. در جامعه، دانش بنیانی که از نیروی تحصیل کرده خود درست استفاده می کند، این نگاه مصرفی نیست، چون از افراد می توانند پول به دست بیاورند.

وی ادامه داد: هر فرد به عنوان فردی که دارد ارزش افزوده در میان آموزش و پرورش ایجاد می شود، می تواند برای جامعه فایده داشته باشد. ما چون نتوانستیم این بازی را از تحصیل کرده های خود خوب بگیریم، احساس می کنیم که یک نوع سرخوردگی در بین فارغ التحصیلان ما در سطح جامعه به وجود آمده است. مردم باورشان نسبت به آموزش عالی کم شده است. چون احساس می کنند آن اثر بخشی که آموزش عالی باید داشته باشد، وجود نداشته است. این هم موضوع تک بعدی نیست که اگر ما بخواهیم ریشه یابی و علت یابی کنیم، این را در ماهیت آموزش عالی ببینیم. اصلاً اینطور نیست. آموزش عالی به عنوان یک سیستم با سایر نظام ها و سیستم های اقتصادی، اجتماعی، سیاسی مرتبط است.

او گفت: شاید خیلی از مسائلی که الان ما در آموزش عالی با آن مواجه هستیم ناشی از مشکلاتی باشد که در سایر سیستم ها وجود دارد و اگر قرار است ما همۀ این ها را با هم حل کنیم، آموزش عالی هم بتواند به آن جایگاه خود برسد. نقدهایی که به خود ما شده است این است که چرا بدون برنامه رشته ایجاد می کنید؟ بارها با نهادها و دستگاه های مختلف مکاتبه کرده ایم که نیاز نیروی انسانی خود را به ما بگویید. شاید تعداد انگشت شماری از موسسات و وزارت خانه ها با ما مکاتباتی کردند، در حد اینکه ما در چند سال آینده  این تعداد متخصصانی می خواهیم که الان به وفور در جامعه ما هستند.

معاون دفتر گسترش آموزش عالی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری افزود: خود بازار کار ما هم دچار نواقصی است که آنجا هم نیاز به رصد، وجود دارد. اگر امروز می بینیم بازار کار ما حساس به این سیستم نیست و واکنش درستی به ما نمی دهد به این دلیل است که اگر ما در سیستم آموزشی، خوب فعالیت می کردیم، باید مرتباً از بازار کار، بازخورد می گرفتیم و سعی می کردیم که فرآیندهای خود را اصلاح کنیم. ولی واقعاً اینطور نیست. من فقط به عنوان مسئله می خواهم بگویم گسترش آموزش عالی ما فرایند درست و اجتناب ناپذیری بوده و نمی شود گفت که آموزش عالی نباید گسترش پیدا می کرد، ولی اینکه باید با برنامه ریزی باشد و باید زیرساخت ها فراهم باشد و باید با یک رشد ملایم و متناسب با نیازها باشد. همچنین باید به دور از رویکردهای سیاسی و تعصبات قومی ملیتی باشد. این ها مسائلی است که باید به آن پرداخت.

نظرات (0)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *