پنجشنبه، 2 اسفند 1397 08:18:23
آخرین اخبار
محمود فاضلی:

گام جدید اروپا برای تسهیل تجارت با ایران

سرانجام پس از بررسی‌های طولانی‌مدت وزرای خارجه آلمان، فرانسه و انگلیس سیستمی تازه برای تسهیل تجارت با ایران، پس از خروج امریکا از برجام و اعمال تحریم‌های یک‌جانبه این کشور علیه ایران راه‌اندازی شد. این سیستم که تا پیش از این «ساز و کار ویژه مالی -SPV » نامیده می‌شد، اکنون نام «ابزار حمایت از مبادلات تجاری – INSTEX» را به خود گرفته است. این سه کشور البته از حمایت گسترده ۲۸ عضو اتحادیه اروپا برخوردار خواهند بود تا حسن اعتماد خود را به پایبند ماندن ایران به تعهداتش در برجام و نیز اتحاد خود را در مقابله با تحریم‌های یک‌جانبه امریکا به نمایش بگذارند. در بیانیه سه کشور آلمان، انگلیس و فرانسه آمده است: «سه کشور اروپایی (E3) تاکید می‌کنند که بهره‌مندی‌های اقتصادی برجام مشروط بر پایبندی کامل ایران به تعهدات هسته‌ای خود شامل همکاری کامل و به موقع با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی است. INSTEX از تجارت مشروع اروپا با ایران حمایت می‌کند؛ این تجارت در ابتدا بر بخش‌های بسیار ضروری برای مردم ایران مثل دارو، دستگاه‌های پزشکی و کالاهای کشاورزی- غذایی تمرکز می‌کند. هدف بلندمدت INSTEX این است که به روی عاملان اقتصادی کشورهای ثالث که خواهان تجارت با ایران هستند، باز باشد و سه کشور اروپایی به تلاش برای رسیدن به این هدف ادامه می‌دهند.» موضع‌گیری کشورهای اروپایی بازتاب وسیعی در رسانه‌های بین‌المللی داشته است. غالب این رسانه‌ها بر این نکته که هدف تاسیس این شرکت در صورت عدم آمادگی بانک‌های خصوصی برای نقل و انتقالات مالی در تجارت با ایران از ترس مجازات‌های امریکا صورت گرفته است، تاکید دارند.

این سه کشور با این اقدام می‌خواهند موجبات نجات معاهده اتمی با ایران را فراهم کنند، چرا که آژانس بین‌المللی انرژی اتمی از زمان عقد این قرارداد تاکنون، ۱۳ بار تایید کرده که ایران به تعهدات خود در این قرارداد عمل کرده است. این معاهده به سبب اجرای مجدد تحریم‌های امریکا به خطر افتاده است، زیرا به ایران قول داده شده که در صورت پایبندی به تعهداتش طبق مفاد معاهده، تحریم‌های اقتصادی لغو شوند. اکنون موسسات اروپایی این امکان را دارند که با وجود تحریم‌های سخت امریکا، با ایران تجارت کنند. این شرکت در واقع به صورت یک واسطه عمل می‌کند که مطالبات موسسات ایرانی و اروپایی را متقابلا به صورت تهاتری تسویه می‌کند. به‌طور مثال ایران می‌تواند نفت یا محصولات دیگری را به اروپا تحویل دهد. اما پولی که از این طریق به دست می‌آید از مجرای بانکی به ایران واریز نمی‌شود، بلکه به آن موسسات اروپایی پرداخت می‌شود که مثلا دارو، مواد غذایی یا محصولات صنعتی به ایران فروخته‌اند. بدین ‌ترتیب تحریم‌های امریکا علیه سیستم نقل و انتقالات مالی با ایران خنثی می‌شود. اروپایی‌ها اگر چه به مانند امریکا به نقش ایران در منطقه با نظر انتقادی می‌نگرند، اما آنها بدین نکته اشاره می‌کنند که این موضوع تنها به‌طور غیرمستقیم در معاهده مطرح شده و ایران تاکنون به وظایفی که کتبا به اجرای آنها تعهد داده، عمل کرده است. بعضی از تردیدها نیز وجود دارد که این شرکت نتواند موثر واقع شود. وظیفه این شرکت مشاوره و خدمت به موسسات در امور «مالی، حقوقی و حسابداری» اعلام شده است. همچنین از «حمایت از تجارت قانونی با ایران» به عنوان هدف شرکت نام برده شده است. این سیستم جدید در حقیقت مانند یک شرکت تسویه وجوه اروپایی برای ایران عمل می‌کند تا امکان انجام مبادلات تجاری شرکت‌های اروپایی را با ایران فراهم آورد. در واقع «ابزار حمایت از مبادلات تجاری» همچون برنامه‌ای برای معاملات پایاپای بیرون از حوزه تسلط امریکا بر اقتصاد جهانی کار می‌کند. انتظار می‌رود که دامنه این تجارت تنها کالاهای اساسی همچون دارو، غذا و محصولات کشاورزی را در بر بگیرد. وظیفه این شرکت این است که از موسسات اروپایی که به تجارت قانونی با ایران می‌پردازند، در برابر اقدامات تنبیهی امریکا محافظت کند. تشکیل این شرکت از دید اروپاییان با خروج یک‌جانبه رییس‌جمهور امریکا از برجام، ضروری تشخیص داده شده بود. طبق اطلاعات موجود «پِر فیشر» ۶۹ ساله آلمانی، کارشناس مجرب بانکی فرانکفورت، این شرکت هدفمند را که Instex نام گرفته است، اداره خواهد کرد. این مدیر سابق کومرتس‌بانک برای مدت ۶ ماه به عنوان مدیرعامل اینس‌تکس به فعالیت می‌پردازد.در هیات‌مدیره آن، دیپلمات‌های بلندپایه این سه کشور عضویت دارند. از طرف آلمان میگوئل برگر، سرپرست بخش اقتصادی وزارت خارجه از سوی فرانسه موریس گوردو- مونتانی در نظر گرفته شده که تا به حال سفیر فرانسه در پکن بود. از سوی انگلیس هم سِر سایمون مک‌دونالد انتخاب شده که معاون و سرپرست خدمات دیپلماتیک وزارت خارجه انگلیس است. گرچه آنها همگی گذرنامه‌های سیاسی دارند که در سراسر جهان از مصونیت برخوردارند، اما احتمال می‌رود امریکایی‌ها و سایر کشورهای خارج از اتحادیه اروپایی به آنها اجازه ورود به کشورهای‌شان را ندهند. تهران که این تصمیم را «قدم اول» می‌خواند، امیدوار است این سازوکار ناقص نباشد و به مبادله کالاهایی چون غذا و دارو محدود نشود. تهران بارها اعلام کرده است تا زمانی که از منافع اقتصادی وعده داده شده در برجام بهره‌مند شود، به تعهداتش پایبند خواهد ماند. به باور تهران، هدف از این سازوکار آن است تا مجموعه دریافت‌ها و پرداخت‌های ایران که با اروپا صورت می‌گیرد، از طریق این سازوکار تبادلات دوطرف صورت گیرد. بی‌شک امریکایی‌ها از اصل راه‌اندازی این سازوکار عصبانی هستند. با این همه هنوز روشن نیست که آیا امریکا به طور مستقیم، این ساز و کار را که از حمایت بانک‌ مرکزی کشورهای اروپایی برخوردار است، هدف قرار خواهد داد و این موضوع موجب شکاف جدید میان آمریکا و اروپا خواهد شد؟

نظرات (0)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *