دوشنبه، 28 آبان 1397 22:06:22
آخرین اخبار
مير‌شاهين فاطمی:

آموزش و بهداشت؛ یک‌سال بعد از زلزله سرپل‌ذهاب

در جامعه ایران پس از هر فاجعه‌ای نوعی تقدیرگرایی در میان مردم گسترش می‌یابد که مردم سرپل ذهاب از آن مستثنی نیستند؛ به‌گونه‌ای که اتفاقات به وجود آمده را تقدیر خود دانسته و برای بهبود اوضاعشان تلاشی نمی‌کنند.

به گزارش عطنا، میر‌شاهین فاطمی، دانشجوی دانشگاه علامه طباطبائی و عضو کمپین کارگروه‌های جامعه‌شناسی فاجعه، در یادداشتی در اعتماد به بررسی ابعاد معیشتی- رفاهی مردم پس از زلزله سرپل ذهاب پرداخته است که در ادامه آن را با هم می‌خوانیم:

در یکی از همین شب‌های پاییزی سال گذشته بود؛ خبر بهت‌آور زلزله ۷.۳ ریشتری سرپل ذهاب همه‌جا به گوش می‌رسید؛ بسیاری با شتاب خود را به مناطق زلزله‌زده رسانده و به یاری مردم آسیب‌دیده شتافتند. به سرعت گروه‌های دولتی، خیریه و مردمی جهت امدادرسانی و تأمین وسایل ضروری زندگی به مردم منطقه تشکیل شد؛ اما اکنون و پس از گذشت حدود یک سال خبر خاصی از آنجا نیست. گویا همه‌چیز سر جای اولش بازگشته؛ اما اگر سفر کوتاهی به مناطق زلزله‌زده داشته باشید، پی خواهید برد که نه‌تنها هیچ‌چیز سر جای اولش بازنگشته، بلکه معضلات بسیاری ایجاد شده‌اند که کمتر از ۷.۳ ریشتر زلزله نیستند!

چه‌بسا بسیاری از مسائلی که در جوامع انسانی پس از فجایع طبیعی به وجود می‌آیند در بلندمدت و در صورت حل نشدن موجب آسیب‌خیز شدن اجتماع موردنظر و حتی ازهم‌پاشیدگی آن می‌شوند. با همکاری دفتر سردشت و سرپل ذهاب انجمن جامعه‌شناسی ایران و به جهت بررسی ابعاد اجتماعی زلزله و در قالب چند کارگروه به شهر سرپل ذهاب رفتیم. به فراخور رشته تحصیلی‌ام سعی کردم تا به بررسی ابعاد معیشتی- رفاهی پسازلزله بپردازم و موضوعاتی چون وضعیت رفاه مطلق، اشتغال، سلامت و آموزش در این منطقه را موردبررسی قرار دهم.

مسائل آموزشی: از تخریب فیزیکی مدارس شهر سرپل ذهاب که بگذریم، بسیاری دانش‌آموزان دچار معلولیت و مشکلات روانی ناشی از زلزله شده و قادر به ادامه تحصیل در شرایط معمول نیستند و نیازمند مراقبت‌های پزشکی و مشاوره‌های روان‌پزشکی هستند.

به دلیل رواج گسترده اخذ هزینه در مدارس در سرپل ذهاب در سال‌های اخیر بسیاری از خانواده‌ها که در برآورده کردن مایحتاج اولیه زندگی خود در دوران پسازلزله با مشکل روبه‌رو هستند قادر به پرداخت شهریه مدارس کودکان و همچنین تهیه کتاب‌ها و لوازم تحصیل آن‌ها نیستند. همه این‌ها باعث شده تا بسیاری از دانش‌آموزان سرپل ذهابی مجبور به ترک تحصیل شوند.

وضعیت بهداشتی: کمبود سرویس‌های بهداشتی خانگی در کمپ‌ها بیداد می‌کند. به‌طوری‌که در برخی از آن‌ها صف‌های طولانی برای استفاده از حمام و دستشویی شکل می‌گیرد. نبود آسفالت و فضای مناسب بازی برای کودکان موجب شیوع انواع بیماری‌های باکتریایی و قارچی در میان آنان شده ‌است.

بهداشت روانی: عمده مردم سرپل ذهاب از ناراحتی‌های روانی حاصل از اتفاقات اخیر رنج می‌برند و یکی از دلایل آن‌هم می‌تواند پس‌لرزه‌های کوچک و بزرگی باشد که با وقوع گاه و بیگاهشان ترس و وحشت بیش‌ازحد برای ساکنان ایجاد می‌کنند؛ همچنین تورم ماه‌های اخیر کشور باعث شده مردم نتوانند خانه‌های خود را بازسازی یا از نو بسازند که این خود موجب گسترش نا‌امیدی در میان مردم شده ‌است.

به اذعان بسیاری از ساکنان ناراحتی‌های روانی مهم‌ترین مشکل مردم سرپل ذهاب است ولی تاکنون تلاش خاصی از سوی دولت و نهادهای مدنی برای حل آن انجام نشده است. میزان بالای خودکشی، شیوع اعتیاد، افزایش طلاق، افسردگی‌های شدید و بسیاری تغییرات اجتماعی نشان‌دهنده وجود تنش و آنومی بسیار در منطقه است. همچنین طبق معمول در جامعه ایران پس از هر فاجعه‌ای نوعی تقدیرگرایی در میان مردم گسترش می‌یابد که مردم سرپل ذهاب از آن مستثنی نیستند؛ به‌گونه‌ای که اتفاقات به وجود آمده را تقدیر خود دانسته و برای بهبود اوضاعشان تلاشی نمی‌کنند.

گسترش اعتیاد: پیش از زلزله در اجتماعات مردمی سرپل ذهاب مسئله اعتیاد بسیار کم دیده می‌شده اما پس‌ازاین اتفاق شاهد گسترش روزافزون استفاده از مواد مخدر هستیم که علل عمده آن را می‌توان در دو مورد زیر مطرح کرد:

۱- به دلیل عدم وجود شرکت‌های ساخت‌وساز و مهندسان در شهر سرپل ذهاب، از شهرهای دیگر برای ساخت‌وساز به این شهر هجوم آورده‌اند که این خود موجب ورود کارگران مهاجر بسیار شده که برخی از آن‌ها معتاد هستند.

۲- تعدادی از سودجویان از وضعیت روانی مردم سرپل ذهاب سوءاستفاده کرده و با سفر به این شهر و مستقر شدن در آن اقدام به توزیع رایگان مواد مخدر کردند؛ به دلیل وجود خلأ‌های روانی مورد استقبال قرارگرفته و این افراد موفق شده‌اند که فروش مواد مخدر را رواج دهند.

۳- بحران اشتغال؛ به نظر می‌رسد در پی زمین‌لرزه و مسائل و مشکلات پس‌ازآن بحران بزرگی درزمینهٔ اشتغال اهالی شهر به وجود آمده است؛ بسیاری از کارگران روزمزد و افرادی که مشاغل آزاد داشتند کار خود را ازدست‌داده یا با رکود درآمدی بسیار مواجه شده‌اند. همچنین بازگشت آن‌ها به معیشت و فعالیت اقتصادی عادی با سختی مضاعف روبه‌روست.

۴- آثار منفی فعالیت‌های خیریه بر بازگشت به وضعیت معیشت مناسب در سرپل ذهاب؛ کمک‌های غیر‌اصولی و بلاعوض دولت و خیران به مردم سرپل ذهاب باعث افول رفتن فرهنگ کار شده و این مسئله موجب شده تا مردم هیچ تلاشی برای بهبود وضعیت معیشت خود نکنند. این را به‌وضوح می‌توان در انتظارات مردم سرپل ذهاب برای کمک بلاعوض از گروه‌هایی که به آنجا مراجعه می‌کنند، دریافت.

همچنین به دلیل نوع توزیع کمک‌های مختلف از طریق دولت و نهادهای خیریه عزت‌نفس جمعیت ساکن خدشه‌دار شده و به‌نوعی احساس ضعف در آن‌ها ایجاد کرده است. لازم به ذکر است، بسیاری از مراکز تاریخی شهر مانند حوض منیژه مورد بی‌اعتنایی قرار گرفته و این موجب تخریب تدریجی آن‌ها خواهد شد.

در پایان می‌توان گفت که تمامی این مسائل از پی این آمده‌اند که در اجتماعات ایرانی ظرفیت‌هایی برای ظهور و بروز فجایع انسانی پس از بروز فجایع طبیعی وجود دارد که نیازمند مطالعه و تحقیق بسیار هم در جهت برطرف کردن آن‌ها در اجتماع موردنظر و هم‌جهت کاهش به وجود آمدن مشکلاتی ازاین‌دست در جوامع دیگر است. صرف رساندن نیازهای اولیه پس از فاجعه تنها موجب زنده ماندن مردم آسیب‌دیده می‌شود و برطرف کردن مسائل اجتماعی پسافاجعه نیازمند اقدامات علمی و با استفاده از متخصصان بسیار است.

نظرات (0)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *