قانون «قدمت صد ساله» و پروژه‌های عمرانی، بلای جان بافت تاريخی كشور شده‌اند؛

نبرد توسعه با میراث فرهنگی

قطار توسعه با میراث فرهنگی در کشور سر جنگ دارد. اولویت سازمان عریض و طویل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی کشور نیز در این سال‌ها تنها حوزه گردشگری بوده است.


به مناسبت سالگرد ترور تروتسکی بررسی شد؛

تبر در انتظار طراح ارتش سرخ

استبان وولکوف جنب و جوش غیرعادی بیرون خانه پدربزرگ تبعیدی‌اش، لئون تروتسکی در مکزیکوسیتی و احساس ناگوارش پس از دیدن اوضاع را به خوبی به یاد دارد. آن احساس ناگوار و گرایش علمی‌اش هیچ گونه امیدی در ذهن نوجوان آن روز به جا نمی‌گذاشت.


نگاهی به زندگی خصوصی رهبر ملی صنعت نفت ايران؛

در خلوت مصدق

نامه‌هایش طعم تلخ تنهایی و ناامیدی می‌دهد: «از تنهایی رنج می‌کشم، فصل تابستان اغلب در خارج از عمارت بودم و هر کس می‌آمد چند کلمه با او حرف می‌زدم ولی در این فصل زمستان که هوا سرد است، در اتاق می‌مانم و بسیار بد می‌گذرد. کسی را هم نتوانستم پیدا کنم که مورد اعتماد باشد و با او حرف بزنم. از روی حقیقت، دیگر نمی‌خواهم زنده باشم».


نگاهی به شرايط تكنيكی كودتای ٢٨ مرداد؛

کودتای ایرانی

کودتا چیست و آیا همه‌جا به همین صورت اتفاق می‌افتد؟ به‌ لحاظ تکنیکی، کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ چگونه صورت گرفت؟ ابتدا نگاهی می‌اندازیم به اولین گزارش نماینده سازمان سیا در ایران در روز‌های پرتلاطم مرداد ۱۳۳۲.


نگاهی به کارنامه و عملکرد تشکل های حزبی در واقعه مرداد 32؛

سایه روشن کارنامه احزاب در جریان کودتا

بنا به گفته مشهور، احزاب در ایران، سابقه چندان درخشانی ندارند و با وجود حضور فعال در بسیاری از حوادث تاریخی پس از انقلاب مشروطه، نتوانسته‌اند آن‌طور که باید و شاید، تأثیرگذار باشند.


رضا داوری‌اردکانی:‌

عزم توسعه نیازمند خودآگاهی است/ تاریخ آزادی، تاریخ انسان است

داوری اردکانی، رئیس فرهنگستان علوم در نشست ««تأملی در تحول فکری ایرانیان در عصر مشروطه» که در خانه بیداری اسلامی اصفهان برگزار شد، گفت: تاریخ آزادی، تاریخ انسان است؛ چرا که آزادی در فطرت اوست و انسان یعنی آزادی.


منصوره اتحادیه در نشست «دولت مدرن، جامعه سنتی، چالش و پایش»؛

تنها راه پیشرفت ایران را غربی‌سازی می‌دانستند!/ روزنامه‌های زمان رضا‌شاه سخنگوی دولت بودند

منصور اتحادیه، استاد تاریخ دانشگاه تهران در نشست «دولت مدرن، جامعه سنتی، چالش و پایش» اظهار کرد: از دوره مشروطه روشنفکران به این نتیجه رسیده بودند که ایران باید غربی شود، مفسر این عقیده «تقی‌زاده» بود که می‌گفت، «مردم هم به لحاظ روحی و هم جسمی باید غربی شوند».


سیمین فصیحی در نشست «دولت مدرن، جامعه سنتی، چالش و پایش» مطرح کرد:

مقایسه جامعه در حال گذار ما با غرب نادرست است/ الگوبرداری شتاب‌زده غیرمنطبق با سنت‌ها، چالش اصلی است

عضو هیئت علمی گروه تاریخ دانشگاه الزهرا(س) مقایسه جامعه در حال گذار ما با جامعه مدرن غرب را کاری نادرست دانست و گفت: زمانی می‌توانیم خود را با غرب مقایسه کنیم که محصولات مدرن خودمان (محصولی که مختص جامعه ایرانی است) را با محصولات مدرن غرب مقایسه کنیم و در این غیر صورت یک جامعه سنتی را در هر شرایطی با یک جامعه مدرن مقایسه کنید، عقب مانده به نظر می‌رسد.


مردیها، وكیلی و تدینی در رونمایی از كتاب «ارنست نولته: سیمای یك تاریخ اندیش»؛

روشنفکران ما گفت‌وگو نمی‌کنند

نزدیک به یک سال پیش (٢٨ مرداد ١٣٩۵) ارنست نولته، تاریخ‌نگار و فیلسوف آلمانی در گذشت، بازتاب خبر درگذشتش در جامعه ما بسیار دیر و محدود صورت گرفت، با آن که متفکری موثر و بزرگ بود و در تقابل جدی با متفکرانی از جمله یورگن هابرماس بود که آثارشان در ایران فراوان ترجمه و شرح و بسط داده شده و کوچک‌ترین گفت‌وگوها و اظهارنظرهای‌شان نیز به سرعت ترجمه و منتشر می‌شود.


سياست‌زدگي پژوهش در ايران و «خود‌مورخ پنداري سياستمداران»؛

تاریخ ‌پژوهی یا فوتبال سیاسی؟

مجید تفرشی، پژوهشگر تاریخ معاصر و سندپژوه از معدود محققان ایرانی است که سال‌هاست به طور تخصصی با اسناد و به خصوص سندهای تازه‌یاب و تازه منتشر شده سر و کار دارد و در مورد این اسناد خاص نیز به محض انتشارشان خیلی سریع آنها را مطالعه کرده و راجع به آنها تحلیل خاص خود را دارد.


گفت‌وگو با مرتضی نورایی با مطالعه نمونه موردی، تاریخ شفاهی اصفهان؛

روزنه‌ای به زیست اجتماعی تاریخ

چند دهه است که تاریخ شفاهی در ایران درحال نشو و نماست. تاریخ شفاهی که در کشورهای توسعه‌یافته برای بیان حال توده و زنان به کار گرفته شد، اما در ایران ابتدا به ابزاری در خدمت پررنگی رجال سیاسی درآمد و بعد از چند دهه پس از ورود به جنگ هشت ساله به روشی برای بیان حال توده اما به شکل کمرنگ تبدیل شد. روشی که هنوز جا دارد که دم بکشد و به ابزاری برای بیان و معرفی قشر ساکت و نادیده جامعه دربیاید.


گفت‌وگو با اسدالله صالحی پناهی به بهانه انتشار اسناد محرمانه وزارت امورخارجه ایران؛

مسائل تاریخ‌نگاری اسنادی

سند، مفهومی بسیار وسیع‌تر از آن دارد که از دید اطلاع‌رسانی صرف یا یک منبع تاریخی در کنار سایر منابع به آن نگاه شود. ارزش اسناد تاریخی و امتیاز آنها بر سایر منابع تاریخ‌نویسی به سبب اصالت و اعتبار وجودی آنها است، چون محتوای هر سند با زمان و رویدادی حقیقی بستگی دارد و حاصل رابطه‌ای مستقیم بین اثر و موثر است و وسیله مطمئنی برای درک تاریخ و شناخت تحولات اجتماعی، سیاسی، اقتصادی، اداری، فرهنگی و… یک جامعه محسوب می‌شود.


دیر اما نجات‌بخش؛

روز پذیرش قطعنامه ۵۹۸ از سوی ایران

این قطعنامه بلافاصله ازسوی عراق پذیرفته شد، ولی بعد از گذشت یک‌سال و هفت روز از تاریخ صدور آن (و به فاصله پانزده روز بعد از سقوط هواپیمای مسافری پرواز IR655 به دست آمریکا) در ۲۷ تیر ۱۳۶۷ از سوی ایران پذیرفته شد.


گفت و گو با حجت الاسلام والمسلمین مصطفی قنبرپور؛

حکمتی عالِم‌پرور و عالَم‌تاب/ سیره علمی و سیاسی امام صادق(ع)

حجت‌الاسلام مصطفی قنبرپور، پژوهشگر تاریخ اسلام، به مناسبت سالروز شهادت امام صادق(ع) در این گفت‌وگو از خلال روایت‌ها با نگاهی تاریخی، به بیان سیره علمی-سیاسی امام صادق(ع) می‌پردازد و همچنین به مناظرات امام ششم در احیای مکتب تشیع و موقعیت امام(ع) نزد علمای تسنن و تشیع اشاراتی دارد که ماحصل این گپ‌وگفت پیش روی شماست.


مروری بر مبارزات میرزای شیرازی دوم علیه انگلیسی‌ها؛

فتواهایی که کمر استعمار را درعراق شکست

میرزا محمد‌تقی شیرازی نظرات و اندیشه‌هایی دقیق داشت و در مطالب پیچیده و مسائل مشکل، تأمل فراوان می‌‌کرد. وی همانند میرزای بزرگ و آخوند خراسانی، مرجعی بزرگ، روشن‌بین و آگاه به مسائل سیاسی جهان اسلام بود. در ۱۳۲۹ ق، پس از تجاوز نیروهای روس به شمال ایران و کشتار مردم بی‌گناه و آزادی خواهان، فتوایی در لزوم مقابله با متجاوزان روس صادر کرد.


سید محمود دعایی:

یزد؛ زادگاه گفت‌وگوی تمدن‌هاست

«شهر بادگیرها»، «عروس کویر»، «حسینیه ایران»، «دارالعباده»، «شهر دوچرخه‌ها» و… . یزد القاب فراوانی دارد، چه، تاریخ چند‌ هزارساله آن، عمر یک تمدن را در خود جای داده و فرصت و موقعیتی برای متفاوت‌بودن در سپهر سیاسی و اجتماعی ایران امروز برایش دست‌وپا کرده است.


گفتاری از شهریار زرشناس درباره پدران انقلابی سرمایه‌داری آمریکا؛

لیبرال‌هایی که انقلابی بوده‌اند

روشنفکری در ایران تقلیدی تمام‌عیار ولی ناقص از روشنفکری غرب است که هیچ وجه تصرفی در آن نداشته است. پس برای شناخت آن، لازم است به شناخت بستر اروپایی و به اتفاق‌های مهم دوره روشنگری و نقش روشنفکران در آن‌ها بپردازیم. از مهم‌ترین این اتفاقات، انقلاب باشکوه انگلستان در سال ۱۶۸۸، جنگ‌های استقلال آمریکا در سال ۱۷۷۶ و انقلاب کبیر فرانسه در سال ۱۷۹۹ است. دکتر شهریار زرشناس در این گفتار به جنگ‌های استقلال آمریکا (۱۷۸۳- ۱۷۷۶) می‌پردازد.


در مسیر تاریخ، به مناسبت تشکیل نخستین مدرسه جدید در ایران؛

صدای زنگ مدرسه در گوش کودکان میهن

برخورد با غرب و دستاوردهای آن زمینه نقد خویشتن و بازنگری در ساختارهای جامعه ایران را فراهم آورد. مسأله تغییر در ساختار نظام آموزشی کشور به طور جدی از دیدار امیرکبیر و هیأت همراهش از مدارس مسکو در سال ۱۲۶۰ه.ق آغاز می‌شود.


ترامپ تنها مشکل اجلاس هامبورگ نبود؛

«گروه ۲۰»؛ دور از امید به بهبود

ماجرای اعتراض مردمی به اجلاس اخیر «گروه ۲۰» چیزی نیست که بتوان آن را به شخص دونالد ترامپ منحصر کرد و در اجلاس‌های قبلی هم که باراک اوباما، رئیس جمهوری امریکا بود، همین گونه اعتراض‌ها دیده شده بود.


صفحه 2 از 41234