کد خبر : 47684
تاریخ درج خبر : 1395/05/31
تغییر اندازه نوشته

تاریخ سیاسی مطبوعات مصر منتشر شد؛

جدال میان تاریخ و روزنامه‌نگاری

کتاب «تاریخ سیاسی مطبوعات مصر» توسط دکتر عباس اسدی استاد علوم ارتباطات دانشگاه علامه‌طباطبائی منتشر شد.

به گزارش عطنا، کتاب تاریخ سیاسی مطبوعات مصر به قلم دکتر عباس اسدی عضو هیئت علمی گروه روزنامه نگاری دانشگاه علامه طباطبائی در دو جلد به نگارش در آمده و اکنون جلد نخست آن از سوی انتشارات آوای نور روانه بازار شده است. این جلد از کتاب شامل سه بخش است که تحولات مطبوعات و تاثیر و تاثر روزنامه نگاری و سیاست از یکدیگر را از زمان محمد علی پاشا تا انوار سادات را مورد واکاوی قرار داده است.

در کتاب «تاریخ سیاسی مطبوعات مصر»‌ می‌‌خوانیم که، جهان سیاست مصر، دور باطل است. این را تحولات سیاسی در آن کشور نشان‌ می‌‌دهد. اگرچه این کشور یکی از نخستین کشورهای خاورمیانه بود که پس از حمله ناپلئون درهای خود را به روی جهان غرب گشود و در تحولات فرهنگی و روشنفکری به کشوری پیشرو در منطقه تبدیل شد، ولی هیچ گاه نتوانست دور باطل سیاست را بشکند. چنان که، هنوز دموکراسی در این کشور، راهی به درازای رود نیل دارد.

نویسنده می‌‌نویسد که روزنامه نگاری در مصر نیز، همواره با جزر و مدهای سیاسی همراه بوده است. مطبوعات در این کشور زمانی تأسیس شدند که مصر نوین توسط محمدعلی پاشا ایجاد گردید. بنابراین در چنین شرایطی «الوقایع مصریه» توجیه گر اقتدار مطلقه والی مصر بود. در اواخر قرن نوزدهم زمانی هم که نیروهای خارجی جهت تسلط و نفوذ بر مقدرات این کشور رقابت را آغاز کردند، مطبوعات نیز به ابزارهای انعکاس دیدگاه‌ها و نظریات این نیروها تبدیل شدند. مثلاً «المقطم» به پیاده شدن نقشه‌های انگلستان و «الاهرام» به تعبیر رؤیاهای فرانسه کمک می‌کردند. به واقع آنچه را که این مطبوعات در این دوره به چاپ‌ می‌‌رساندند، در راستای تامین منافع اشغالگران یا طبقه متوسطه به بالا بود.

به طور کلی، بارزترین ویژگی مطبوعات این کشور، در هر دوره ای، حمایت از دولت ها، سیاست‌ها و اقدامات آن بوده است. در دوران معاصر نیز، گزارش‌ها و اخبار داخلی مطبوعات مصر، همواره بر موفقیت های ادارات دولتی متمرکز بوده است. این نکته، حتی در مورد اخبار بین‌المللی و جهان عرب نیز، صدق داشته است.

در همه این دوران ها، حتی اخبار منفی در مطبوعات مصر به گونه‌ای مطرح‌ می‌‌شده‌اند تا نشان دهند دولت موجود برای حل مسایل، فعال است. همچنین هنگامی که روزنامه نگاران به مسایل مهمی‌ می‌‌پرداخته‌اند یا برخی اشتباهات اجرایی را نقد‌ می‌‌کرده اند، به گونه‌ای نبوده است که منجر به بی آبرویی نظام یا بی اعتبار شدن سیاست دولت موجود، شود. بنابراین، از این منظر، در این کشور، مطبوعات همواره، از آزادی نسبتا وسیعی در نقد و انتقاد از برنامه های دولت‌ها برخوردار بوده اند! زیرا اولویت و رسالت همه آنها نشان دادن موفقیت های دولت‌ها بوده است! در غیر این صورت، آنها متهم به عبور از خطوط قرمز‌ می‌‌شده اند، که همواره عواقب وخیمی را برای روزنامه مربوطه به همراه‌ می‌‌داشته است.

در واقع، در مصر همانند سایر کشورهای عربی، برای پرهیز از سانسور مطبوعات، همیشه سیستم خود سانسوری حاکم بوده است. اگرچه نشریات دولتی، سر براه بوده اند، اما نشریات حزبی هم تنها در چارچوب قانون احزاب فعالیت داشته اند. بدین صورت که، در مطبوعات مصر، معمولا همه انتقادات و مشکلات به نخست وزیر ختم‌ می‌‌می شده و شوند و از ایشان جلوتر نمی روند.اگر نشریات و افراد مطبوعاتی پا را از گلیم خود درازتر نمایند، آن گاه باید در دادگاه های این کشور، پاسخگوی فساد مالی ـ اداری، رشوه، جاسوسی و… باشند. این را نیز باید افزود که اگرچه، در این کشور بعضی از مطبوعات به خصوص مطبوعات حزبی، در ظاهر مخالف دولت‌ها بوده و هستند، ولی آنها در باطن، حکم سوپاپ اطمینان به رژیم را داشته و دارند. برای همین، گاهی اوقات مشاهده‌ می‌‌شود که هر از گاهی، در این نشریات، مقالاتی به ظاهر مخالف درج‌ می‌‌شوند، بدون آن از سوی حکومت مورد تهدید قرار گیرند.

نویسنده کتاب می‌‌نویسدکه امروز، بسیاری از روزنامه‌ها و مجلات در مصر، به طور مستقیم یا غیر مستقیم وابسته به دولت هستند، به خصوص این که عمده ترین آن‌ها، تنها از سوی چند موسسه بزرگ، منتشر‌ می‌‌شوند. موسساتی که پس از کودتای ۱۹۵۲ در مصر، مصادره شده‌اند و اکنون جزء موسسات دولتی به حساب می آیند. در حالی که برخی از این موسسات قبلاً خصوصی بوده اند. در این زمینه‌ می‌‌توان به موسسات مطبوعاتی چون الاهرام، الاخبارالیوم، دارالهلال، دار التحریر، دارالمعارف، دارالتعاون، دارالشعب، روزالیوسف، دارالمیدان و غیره اشاره کرد.

با اوصافی که رفت باید گفت که، کتاب «تاریخ سیاسی مطبوعات مصر»، روایتی از تاریخ و روزنامه نگاری است. آن نه تاریخ صرف است و نه صرفا تاریخ روزنامه نگاری. به عبارتی، آن تا حدودی تفسیر و تحلیلی از جدال میان تاریخ و روزنامه نگاری است. تاریخی که با سیاستمداران و روزنامه نگاران ساخته شده، اما تنها با روزنامه نگاران به ثبت رسیده است. بالاخره این که، کتاب حاضر، بخشی از مسیر تاریخ مصر است که خواننده پس از پیمودن آن، در‌ می‌‌یابد که چه کسی درست عمل کرده و راست گفته است؟

«تاریخ سیاسی مطبوعات مصر»، برای آنانی که در حوزه روزنامه نگاری، مدیریت رسانه، علوم سیاسی و تاریخ، پژوهش‌ می‌‌کنند، حاوی مباحث بکر و نکته های قابل تامل است و مطالعه آن برای دیگر علاقه مندان نیز ملال انگیز نیست، زیرا رویدادها با قلم روان و توصیفی به تصویر کشیده شده‌اند.

شایان ذکر است دکتر عباس اسدی، پیش از این، چهار کتاب تحت عنوان «روزنامه‌نگاری در جهان معاصر»، «کرامت انسانی در حقوق رسانه»، «حقوق مخاطبان مطبوعات» و «شناسنامه خبرگزاری‌های جهان» را روانه بازار نشر کرده است.

به اشتراک بگذارید
AtnaNews Telegram
اخبار مرتبط

برچسب ها
نظرات کاربران

هیچ نظری وجود ندارد