کد خبر : 139913
تاریخ درج خبر : 1396/06/27
تغییر اندازه نوشته

ناظم دباغ، نماينده اقليم كردستان عراق در تهران:

احتمال تعویق همه‌پرسی استقلال کردستان عراق کم نیست

تا این لحظه ریاست اقلیم کردستان و گروه‌های مختلف سیاسی اصرار دارند که رای‌گیر‌ی در تاریخ وعده‌ داده‌شده برگزار شود، اما همچنان این احتمال وجود دارد که این همه‌پرسی به تعویق بیفتد، این به پیشنهاد‌های جایگزینی که از سوی کشورهای مختلف می‌شود بسیار بستگی دارد.

به گزارش عطنا به نقل از اعتماد، از زمانی که مسعود بارزانی، رییس اقلیم کردستان عراق اعلام کرد که قصد دارد یک همه‌پرسی در این منطقه برای استقلال کردستان برگزار کند، دولت مرکزی عراق و همسایگان اقلیم، ایران و ترکیه به‌شدت به این تصمیم اعتراض کرده‌اند. خرداد ماه امسال، مسعود بارزانی تاریخ ٢۵ سپتامبر (دوشنبه هفته آینده) را در جلسه‌ای با احزاب دیگر کردستان برای برگزاری این همه‌پرسی نهایی کرد. هر چند یک هفته بیشتر به برگزاری همه‌پرسی باقی نمانده است، اما ناظم دباغ، نماینده حکومت اقلیم کردستان عراق در تهران می‌گوید که همچنان احتمال تعویق برگزاری این همه‌پرسی وجود دارد.

دباغ می‌گوید که دولت اقلیم در حال بررسی پیشنهاد‌هایی است که از سوی ترکیه و قدرت‌های غربی ارسال شده است و در صورتی که احساس کند تضمین‌های لازم در این پیشنهادها برای تامین حقوق کردها وجود دارد، از برگزاری همه‌پرسی در شرایط کنونی صرف نظر خواهد کرد.

ناظم دباغ در عین حال معتقد است که مساله اصلی که باعث تصمیم اقلیم برای برگزاری همه‌پرسی شده است، نه اختلاف با تهران و آنکارا، بلکه بی‌اعتمادی میان اربیل و بغداد است. دباغ می‌گوید که قطعا دولت اقلیم در صورت برگزاری همه‌پرسی برای قانع کردن تهران و آنکارا برنامه‌هایی را دارد. دباغ در عین حال در مورد مناطقی که طی سه سال گذشته در جنگ با داعش توسط نیروهای پیشمرگ آزاد شده است، می‌گوید که این مناطق قطعا از سوی دولت اقلیم به عنوان بخش‌هایی از خاک اقلیم محسوب می‌شوند، اما اگر دولت مرکزی قصد برگزاری همه‌پرسی در مورد سرنوشت آنها را داشته ‌باشد دولت اقلیم کردستان جلوی برگزاری همه‌پرسی را نخواهد گرفت.

دباغ معتقد است که برگزاری این همه‌پرسی یک رفتار نمادین نیست و دولت اقلیم برای اجرای نتیجه همه‌پرسی برنامه‌هایی دارد، هر چند اعلام استقلال کردستان ممکن است یک ماه، یک سال، دو سال یا بیشتر طول بکشد. او در عین حال توضیح می‌دهد که اگر دولت مرکزی عراق اراده‌ای از خود برای حل مساله کردستان نشان می‌داد، ممکن بود اصولا مساله برگزاری همه‌پرسی مطرح نشود. متن کامل گفت‌وگوی روزنامه اعتماد با ناظم دباغ، نماینده حکومت اقلیم کردستان عراق در تهران به شرح زیر است:

هفته آینده قرار است که دولت اقلیم کردستان، همه پرسی استقلال کردستان را برگزار کند، به اعتقاد شما با وجود همه مخالفت‌هایی که از سوی کشورهای همسایه، دولت مرکزی عراق و دیگر قدرت‌های جهانی بیان شده است، آیا این همه‌پرسی در موعد اعلام‌شده برگزار خواهد شد؟

به نظر من تا این لحظه ریاست اقلیم کردستان و گروه‌های مختلف سیاسی اصرار دارند که رای‌گیری در تاریخ وعده‌داده‌شده برگزار شود. اما همچنان این احتمال وجود دارد که این همه‌پرسی به تعویق بیفتد. این به پیشنهاد‌های جایگزینی که از سوی کشورهای مختلف می‌شود بسیار بستگی دارد. نکات مختلفی از سوی دوستان‌مان ایران، ترکیه، بریتانیا، فرانسه، ایالات متحده امریکا و سازمان ملل متحد تاکنون در مذاکره با مقامات اقلیم کردستان مطرح شده است، این پیشنهادها تا حدی قابل بررسی هستند.

شورای رهبری احزاب کردستان عراق در حال رایزنی و مشورت در مورد این پیشنهادها هستند، اگر به این نتیجه برسیم که این پیشنهادات به مثابه ضمانت قوی قابل پذیرش باشد، احتمال عقب افتادن برگزاری همه‌پرسی وجود دارد. به نظر من همچنان زود است که نظر بدهیم پیشنهادهای کشورهای مختلف قبول می‌شود یا نه، اما به نظر من قابل بررسی است.

آقای دباغ، اگر این همه‌پرسی برگزار شود برنامه دولت اقلیم کردستان برای اجرای نتیجه آن چیست؟ آیا این همه‌پرسی یک اقدام نمادین است یا دولت اقلیم کردستان برنامه عملی برای بعد از برگزاری همه‌پرسی دارد؟

بله، به نظر من اجرای همه‌پرسی به این معنی نیست که فقط یک همه‌پرسی برگزار شود، این نیست که نتیجه مثبت بگیریم و فردای همه‌پرسی همه‌چیز تمام شود. اقلیم کردستان در نظر دارد که باید مرحله بعد از برگزاری همه‌پرسی مذاکرات و توافق‌هایی باشد که بین اقلیم کردستان و دولت مرکزی بغداد و کشورهای همسایه انجام می‌شود. این پروسه ممکن است خیلی طولانی باشد، یک ماه، یک سال، دوسال یا بیشتر. قطعا برنامه بعد از همه‌پرسی از سوی دولت اقلیم کردستان عراق پیش‌بینی شده است و در نظر دارند که بعد از برگزاری همه‌پرسی، مذاکرات دیپلماتیک برای اجرای نتیجه آن را برگزار کنند.

اصل برگزاری همه‌پرسی با مخالفت ایران و ترکیه به عنوان قدرتمندترین همسایه‌های اقلیم کردستان و همچنین دولت مرکزی عراق و حتی ایالات متحده امریکا مواجه شده است. فکر نمی‌کنید اصرار بر برگزاری همه‌پرسی در شرایط حاضر باعث شود دوستان همیشگی اربیل با اقلیم کردستان به مشکل بربخورند؟

به نظرم حتما ریاست اقلیم کردستان عراق این را در نظر قرار داده‌اند که اگر همه همسایگان و دوستان با برگزاری همه‌پرسی مخالف بودند و با این وجود آن را برگزار کردی، بعدش برنامه‌ای داشته‌باشی. این تصمیم اخیر رهبری اقلیم کردستان بیش از هر چیز واکنش و عکس‌العملی به بی‌اعتمادی شدید موجود میان اربیل و دولت مرکزی عراق است. متاسفانه دولت مرکزی عراق به دنبال حل واقعی مسائل و مشکلات کردها نیست. اگر دولت مرکزی عراق مساله کرد را بیشتر مورد توجه قرار می‌داد و اراده‌ای برای حل این مساله در بغداد وجود داشت، شاید اصلا مساله برگزاری رفراندوم مطرح نمی‌شد.

آیا دولت مرکزی عراق از زمان تشکیل تاکنون فرصت کافی برای رسیدگی به مساله کردستان داشته است؟

شاید فرصت برای حل ١٠٠ درصد مسائل کردها طی ١۴ سال گذشته برای دولت مرکزی عراق پیش نیامده‌ باشد اما همین دولت کنونی عراق را در نظر بگیرید، زمانی که در بغداد قانون اساسی را تصویب کردند قول داده‌بودند که تا سال ٢٠٠٧ تکلیف مناطق مورد منازعه را مشخص کنند، قرار شد که اجازه برگزاری همه‌پرسی خودمختاری به مناطق مختلف را بدهند. یکی از اصلی‌ترین نکاتی که هیچگاه دولت عراق حاضر به همکاری با آن نشد مساله نیروهای پیشمرگ بود.

پیشمرگ یکی از اصلی‌ترین نیروهای عراقی بعد از حمله امریکا بود، کسی نمی‌تواند اثرات عملکرد پیشمرگ را در نظر نگیرد. پیشمرگ نقش محوری در حفظ وحدت عراق و نجات عراق بازی کرد اما متاسفانه دولت عراق هیچ کمکی به پیشمرگ نکرده است و هیچ کار مهمی انجام نداده است. حتی دولت مرکزی عراق در پرداخت حقوق نیروهای پیشمرگ هم تعلل کرد، تا جایی که عاقبت دولت امریکا بود که ۴٢٣ میلیون دلار کمک برای حقوق پیشمرگ اختصاص داد. حتی اگر امکان حل ١٠٠ درصد مساله کردی برای دولت بغداد وجود نداشت، دست کم اقدامات مثبتی بود که دولت مرکزی می‌توانست برای حمایت از پیشمرگ انجام دهد.

بله! دولت عراق همواره این بهانه را دارد که وضعیت کشور و شرایط بحرانی اجازه حل مسائل را نمی‌دهد. اما کی قرار است این شرایط درست شود؟ اعتماد دولت اقلیم کردستان به بغداد کاملا از میان رفته است، این باور از میان رفته است که دولت مرکزی صادقانه با کردها برخورد می‌کند. من شخصا به یاد دارم آقای مالکی زمانی که می‌خواست نخست‌وزیر شود با آقای بارزانی توافق کردند، این توافق ١٩ بند داشت، از این ١٩ بند در طول دوران نخست‌وزیری مالکی کدام یک اجرایی شد؟ آقای مالکی با حمایت کامل کردها نخست‌وزیر شد و تمام توافقاتش را فراموش کرد. آقای عبادی هم به همچنین.

زمانی که آقای عبادی برای نخست‌وزیری نامزد شده‌بود، امریکا و سازمان ملل در سلیمانیه جلسه‌ای را برگزار کردند تا اقلیم کردستان و نمایندگان کرد را برای همکاری و رای به دولت عبادی قانع کنند، اما آقای عبادی حتی منتظر نماند تا این جلسه به پایان برسد و بعد کابینه خود را معرفی کند. متاسفانه جو بی‌اعتمادی شدیدی بین اربیل و بغداد به وجود آمده است که به این راحتی قابل برطرف شدن نیست.

از بی‌اعتمادی میان بغداد و اربیل گفتید، از جمله اختلافات جدی میان دو طرف سرزمین‌های مورد منازعه است که مهم‌ترین آن کرکوک است. بر اساس قانون اساسی عراق قرار بود تا سال ٢٠٠٧ تکلیف این مناطق در مورد تعلق به اقلیم کردستان یا جدایی از آن مشخص شود، از آنجا که هنوز این همه‌پرسی بعد از گذشت ١٠ سال برگزار نشده است، فکر نمی‌کنید برگزاری همه‌پرسی در شرایط کنونی تکلیف این مناطق را مبهم‌تر از گذشته بکند؟

این سوالی است که ما باید بپرسیم! چرا وقتی در قانون اساسی عراق تصویب شده است که تا سال ٢٠٠٧ باید تکلیف این مناطق از طریق همه‌پرسی مشخص شود، هنوز از این اقدام سر باز زده می‌شود؟ به شهادت بسیاری از متخصصان و حقوق‌دانان این ماده قانون اساسی باید تا سال ٢٠٠٧ اجرایی و تکلیف آن مشخص می‌شد.

١٠ سال پیش قرار بود که در مناطق متنازعه همه‌پرسی برگزار شود، حالا که نشده، به واسطه جنگ علیه داعش هم بعد از اینکه ارتش عراق بدون مقاومت در مقابل داعش از آنها عقب‌نشینی کرد، الان بعد از جنگ با داعش در اختیار نیروهای پیشمرگ قرار گرفته است. پیشمرگ‌ها حتی مناطق بیشتری را هم از دست داعش نجات داده‌اند.

الان تمام این مناطق زیر سایه نیروهای پیشمرگ کردستان و تحت حکومت اقلیم اداره می‌شوند. از نظر ما بخش اعظم ماده ١۴٠ الان دیگر اجرایی شده است. این مناطق دیگر در اختیار پیشمرگ و تحت حکومت اقلیم هستند و به بخش جدایی‌ناپذیر کردستان تبدیل شده‌اند. حالا اگر مشکل همه‌پرسی وجود دارد، بیایند برگزار کنند، کسی جلوی برگزاری همه‌پرسی را نگرفته، بیایند در تمام مناطق همه‌پرسی را اجرا کنند و اگر هم این مناطق رای دادند که به کردستان بپیوندند جلوی‌شان را نگیرند.

برخی تحلیلگران و حتی تعدادی از احزاب کردستان این اتهام را وارد می‌کنند که با توجه به اینکه مدت‌هاست دوره قانونی ریاست آقای بارزانی بر اقلیم کردستان تمام شده است و به صورت قانونی ایشان حق ادامه کار ندارند، در فقدان پارلمان تنها هدف‌شان از برگزاری همه‌پرسی تضمین جایگاه خود و خانواده‌شان در ریاست دولت اقلیم کردستان است. آیا شما چنین انتقادی را می‌پذیرید؟

انتقاد از آقای بارزانی وجود دارد. اما واقعیت موجود در منطقه کردستان ارتباطی به این موضوع ندارد. من ممکن است شخصا انتقاداتی به آقای بارزانی داشته‌باشم، اما واقعیت سیاسی این است که رییس اقلیم کردستان عراق در حال حاضر آقای مسعود بارزانی است و تا این لحظه این مقام قانونا در اختیار ایشان قرار دارد. آیا تاکنون هیچ گروه سیاسی کرد نامزدی برای جانشینی مسعود بارزانی پیشنهاد داده است؟

اما پارلمان اقلیم کردستان به دلیل تحریم جلسات تا همین چند شب پیش جلسه‌ای را برگزار نکرده‌بود که حتی جلسه اخیر هم بدون حضور احزاب مخالف بود…

ببینید، من منکر اختلافات نیستم، اتحادیه میهنی و حزب دموکرات و دیگر احزاب اختلاف‌نظرهای جدی با هم دارند، این اختلافات در هر سیستمی طبیعی است، اما هر چه باشد باید از طریق پارلمان کردستان حل و فصل می‌شد که نشده است، نکته دیگر این است که آقای بارزانی رسما گفته است که اگر نامزدی برای جانشینی من وجود دارد معرفی کنید، هیچ یک از احزاب تاکنون چنین فردی را معرفی نکرده‌اند.

آقای بارزانی اعلام کرده است که هر زمان جانشین ایشان تعیین شود حاضر هستند که دولت را تحویل او دهند. نکته سوم اینکه حتی اگر هم مهلت قانونی ریاست ایشان پایان یافته باشد نمی‌توان مسوولیت مهم ریاست دولت را آن هم در شرایط حساس کنونی خالی گذاشت. نمی‌توان وقتی پارلمان تشکیل جلسه نمی‌دهد، مقام ریاست دولت را خالی کنیم فقط به این دلیل که دوره قانونی یک فرد به پایان رسیده است. موضوع چیز دیگری است، الان مشکلی که ما در کردستان داریم مساله انتخابات است، زمانی که انتخابات برگزار شود، آنگاه اگر مردم مشروعیت برای رییس دولت قایل نباشند به او رای نمی‌دهند و به فرد دیگری رای می‌دهند.

برای تعیین جانشین آقای بارزانی تنها راه‌حل این است که یک انتخابات شفاف برگزار شود و جانشین ایشان مشخص شود. موضوع دیگری هم وجود دارد این است که ظهور داعش باعث شد که اولویت دولت اقلیم کردستان عوض شود، زمانی که داعش به وجود آمد دیگر مساله اصلی کردستان تغییر رییس دولت اقلیم نبود، بلکه مساله این بود که داعش تضعیف شود، مناطق تحت اشغال داعش آزاد شود. حال که داعش در حال تضعیف شدن است، ممکن است کم‌کم شرایطی پیش بیاید که بتوان انتخابات آزاد و شفاف در اقلیم برگزار کرد تا مساله ریاست با رای مردم حل شود.

فکر می‌کنید اگر آقای بارزانی همه‌پرسی را برگزار کند، دیگر هیچ حزب دیگری در کردستان این توان را خواهد داشت که با او در یک انتخابات آزاد رقابت کند و برنده شود؟

این تصمیم را که آقای بارزانی به تنهایی نگرفته است، این همه‌پرسی یک تصمیم مشترک میان اتحادیه میهنی کردستان و پارتی دموکراتیک کردستان است. حتی زمانی که مساله استقلال کردستان مطرح شود، احزاب مخالف دیگر مثل حرکت تغییر و جماعت اسلامی هم بحثی در اصل مساله استقلال ندارند، تنها حرف این گروه‌ها این است که باید برگزاری همه‌پرسی در پارلمان به تصویب برسد، نه اینکه مخالف باشند، فقط روش تصویب برگزاری آن را قبول ندارند.

نمایندگان پارلمان عراق آقای فواد معصوم، رییس‌جمهور عراق را متهم می‌کنند که موضع‌گیری دقیقی در مورد این همه‌پرسی نگرفته است. شما فکر می‌کنید که ریاست‌جمهوری عراق با این همه‌پرسی موافق است یا مخالف؟

وضعیت دکتر فواد معصوم بسیار پیچیده و خاص است. ایشان از یک سو رییس‌جمهور عراق هستند و سوگند خورده‌اند که برای حفظ وحدت عراق تلاش کنند، از سوی دیگر ایشان نماینده کردها در دولت عراق هستند، به عنوان یک کرد به ریاست‌جمهوری عراق انتخاب شده است. در این شرایط هر موضع‌گیری که از سوی ایشان صورت بگیرد، توسط دیگران با اشکال و انتقاد مواجه می‌شود.

هر چند اعتقاد من این است که آقای فواد معصوم یک مقام مسوول است و اگر جایی ببیند که حق کردها خورده می‌شود و حقوق آنها داده نمی‌شود باید موضع‌گیری قاطع و محکمی بکند، ایشان باید به عنوان یک کرد علنا در مقابل ظلم‌هایی که می‌شود موضع‌گیری بکند، دست بالا این است که اگر اختیاری نداشته‌باشد می‌تواند از مقام ریاست‌جمهوری در اعتراض به مظالم علیه کردها استعفا بدهد. در شرایط کنونی برای ایشان امکان‌پذیر نیست که بخواهد از همه‌پرسی دفاع بکند، نمی‌توان هم رییس‌جمهور عراق بود و هم از همه‌پرسی استقلال کردستان از عراق حمایت کرد.

به عنوان آخرین سوال، شما از اعضای قدیمی اتحادیه میهنی کردستان هستید، می‌خواستم بدانم که نظر شخص آقای جلال طالبانی، رهبر اتحادیه میهنی و رییس‌جمهور پیشین عراق در مورد مساله همه‌پرسی چیست؟

آقای جلال طالبانی به لحاظ صحت و سلامت در شرایطی نیستند که بتوانند در مورد مسائل حساسی مانند این موضوع واکنش نشان دهند. ایشان به دلیل مشکلات جسمی مجبور هستند که از قضایای حساس و بحرانی فاصله داشته‌باشند و من تصور نمی‌کنم که اصل موضوع تاکنون با ایشان مطرح شده‌باشد که پاسخی داده‌باشند و حتی شرایط جسمی ایشان به گونه‌ای است که توانایی پاسخگویی به چنین سوالی را هم ندارند.

به اشتراک بگذارید
AtnaNews Telegram
اخبار مرتبط

برچسب ها
نظرات کاربران

هیچ نظری وجود ندارد